لطف الله بن عبد الكريم كاشانى

مقدمهء مصحح 23

تحفة الدستور ( فرهنگ اعداد كلمات ) ( فارسى )

. . . و التماس از نظر متميّزان و مدققان صاحب تميز آن است كه بعد از مطالعهء اين نسخه به لغتى يا اسمى كه خارج ترتيب اين تأليف باشد برسند ، داخل نمودن آن كلمه را در تلو لغات مناسب به آن عدد ، بىاغراض و اعراض واجب دانند . چه معلوم است كه دريا در ظرف نگنجد و الفاظ و كلمات الهى در حوصلهء بشرى درنيايد و مقصود اين نسخه بعد از تمهيد مقدمه سمت انحصار يافت در سه مقصد و خاتمه . نگارنده برپايهء گفتهء مؤلف ، اين كار شاق و پرزحمت را - كه حوصلهء زيادى را طلب مىكند - به انجام رساندم . در عبارت نسخه بدل كه جملهء « خطاست » در پاورقى آورده شده ، بدان دليل است كه ذكر نسخه بدل در پاورقى از روى مفهوم و ذوق و پسنديدگى واژهء داخل متن نيست بلكه ملاك درست بودن واژه به حساب جمل است . اشتباهاتى از سوى كاتب نسخهء « ش » در متن ديده مىشود كه مثلا در رديف مدخل عددى ( 25 ) واژهء « گدا » را « كذا » نوشته كه خطاى فاحش كاتب است و ذكر اين گونه خطاها به عنوان لغزش ، در پاورقى صرف نظر گرديد و بدان پرداخته نشد زيرا براى دورى ابهام از ذهن خواننده از ذكر آن خوددارى گرديد . نسخ مورد استفاده و نشانه‌هاى اختصارى آن از تحفة الدستور تاكنون دو نسخه بيشتر شناخته نشده است كه يكى مضبوط در كتابخانهء ملى ملك و ديگرى مضبوط در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى . نسخهء كتابخانهء ملى ملك « 1 » بدين‌وجه معرفى گرديده : تحفة الدستور تأليف لطف الله بن عبد الكريم كاشانى در سه مقصد و يك خاتمه ، كه به نام شاه عباس دوم در سال 1070 ه . ق . در جمع‌آورى و كلمات مواد تواريخ تأليف شده است .

--> ( 1 ) . ر . ك : فهرست كتاب‌هاى خطى كتابخانهء ملى ملك وابسته به آستان قدس رضوى ، زير نظر ايرج افشار و محمد تقى دانش‌پژوه ، با همكارى محمد باقر حجتى و احمد منزوى ، 1354 ش ؛ ج 2 ، ص 107 .